Polsslag
Hoe één popsong Oost-Europa hoop geeft
Samenvatting
Zomer 2020, Minsk. Terwijl het land kraakt onder het gewicht van een autoritair regime, weerklinkt een bekende melodie door de straten: het lied 'Peremen!' van de Sovjetband Kino. Niet alleen in Belarus, maar ook in Oekraïne wordt het gezongen, geschreeuwd of soms gefluisterd.Polsslag neemt de lezer mee naar Oost-Europa in een turbulente tijd. We volgen Nadja, Vova, Pjatro en vele andere jonge musici. Wanneer de protesten aanzwellen en de repressie genadeloos toeslaat, worden hun stemmen instrumenten van verzet. Brute arrestaties volgen, en opposanten moeten alles achterlaten om elders – in Warschau, Riga of Berlijn – de strijd voort te zetten.UITGEVERIJ:
De Bezige Bij, 2025, 254 p.
'Een bijzonder pakkend relaas, uitmuntend onderzocht en prachtig geschreven.'
— Stefan Hertmans'Vermeersch brengt het verre dichtbij omdat hij het verhaal van gewone, échte mensen vertelt. Een hoopvol én belangrijk boek.'
— Alicja Gescinska'Wat een mooi, strijdvaardig, tegelijk melancholiek boek. Een opera van pijn en weemoed.'
— Koen Peeters'[Vermeersch] geldt als een writer’s writer, gewaardeerd door vakgenoten om zijn zingende en fraai gecomponeerde proza, maar met Polsslag bewijst hij eens te meer dat hij een groot publiek verdient.'
— Tomas Vanheste'Een bijzonder intrigerend boek.'
— Marnix Verplancke (Knack ****)'Een krachttoer (...) een fascinerend boek over een weinig bekende wereld aan de oostkant van ons continent. Met liefde en sympathie beschreven.'
— Emmanuel Waegemans'Wat een mooi boek! Polsslag laat op een prachtige manier de politieke reikwijdte en de grote verbindende kracht van muziek zien.'
— Leo Blokhuis
—
—
—
Luister op
Spotify ⎜YouTube ⎜ Soundcloud ⎜ Apple Music
of via de links hieronder
KINO — Peremen! (‘Veranderingen!’ 1986) — hoofdstuk ‘De song’, vanaf p. 23JANKA DJAGILEVA — Po tramvajnym reljsam ('Langs de tramrails’, 1989) — p. 30THE BEATLES — Back in the USSR (1969) — p. 37KINO — Leto ('Binnenkort eindigt de zomer') (1990) — p. 46TOR BAND — Finita La Commedia (2020) — p. 83NIZKIZ — Pravily (‘Regels’, 2020) — p. 83DAJ DAROHU! — Baiu-Bai (2020) — p. 83LJAPIS TROEBETSKOJ — Belarus Freedom (2008) — p. 83LJAVON VOLSKI — Try čarapachi (‘Drie schildpadden’, 2000) — p. 83LEONARD COHEN — The Partisan (1969) — p. 84JACEK KACZMARSKI — Mury (‘Muren’, 1978) — p. 84PAVEL ARAKELJAN — Cracked dirty stone (2025) — p. 121PETER GABRIEL — Biko (1980) — p. 130IGOR LEVIT — Prelude Nr. 1 in C majeur, D. Sjostakovitsj (2021) — p. 140OKEAN ELZY — Jak nikoly (‘Zoals nooit tevoren’, 2024) — p. 141KINO — Koekoesjka (‘Koekoek’, 1990) — p. 145PUSSY RIOT — Putin’s ashes (2023) — p. 147MOLTSJAT DOMA — Soedna (‘po’, 2018) — p. 163JOANNA STINGRAY — Love is no Joke (1978) — p. 147SHORTPARIS — Jablonny sad (‘Appeltuin’, 2021) — p. 186IC3PEAK — Dead but pretty (2021) — p. 187POMIDOR/OFF — Ja vychazjoe (‘Ik ga naar buiten’, 2020) — p. 205YEGOR ZABELOV — Niti V (2020) — p. 207LITTLE BIG — Hypnodancer (2020) — p. 228IRDORATH — Zorami (‘Sterrenlicht’, 2023) — p. 236IRDORATH — Vaŭkalak (‘Weerwolf’, 2025) — p. 240
Video's
Irdorath, augustus 2020, Minsk
_
Deejays in Minsk, augustus 2020
_
Wanneer de bloemen niet zwijgen, 2021
_
Challenging Lukashenko, 2023
_
Cemra, Lazaret, 2023
_
Viktor Tsoj in Assa, 1986
_
Het reünieconcert: Kino in Minsk, 2021
_
Bone music, de documentaire
_
Josef Koudelka, interview, 2014
_
Margarita Levchuk zingt 'Peremen!'
_
De omslagfoto van Polsslag is van de hand van Julia Autz. Haar reeks While I was waiting (2017-2019) bestaat uit portretten van jonge mensen in Belarus. Ze schrijft: 'By showing intimate moments I want to give an insight into their lives: I want to show what it means and how it feels to live under these circumstances. All of my photographs were taken before summer 2020 and show the situation prior to the protests: a hopeful waiting for change.'
Volg het werk van Julia op Instagram.
Bibliografie
Alexijevitsj, S. (2014). Het einde van de rode mens: leven op de puinhopen van de Sovjet-Unie. De Bezige Bij.
Arendt, H. (2019). The human condition (2e ed.). University of Chicago Press.
Astapova, A., Navumau, V., Nizhnikau, R., & Polishchuk, L. (2022). Authoritarian cooptation of civil society: The case of Belarus. Europe-Asia Studies, 74(1), 1–30.
Beumers, B. (2017). "Waiting for Change": Sergei Solov’ev and the dreams of the young generation. In B. Beumers & E. Zvonkine (Eds.), Ruptures and Continuities in Soviet/Russian Cinema (pp. 51–67). Routledge.
Bialiacki, A. (2022). Nobel Lecture, 10 december 2022.
Boulogne, P. (2025). "Translated by Arkadiy Kots": Weaponization, Consecration, Monumentalization and Reincarnation of the Russian "Internationale". Chronotopos – A Journal of Translation History (te verschijnen).
Cemra. (2024). Giving a Voice to Those Who Can No Longer Speak. New Eastern Europe, 11 september 2024.
Cimafiejeva, J. (2022). Dagen in Minsk: Dagboek van een opstand. Atlas Contact.
Coiner, C. (1998). Better Red: The Writing and Resistance of Tillie Olsen and Meridel Le Sueur. University of Illinois Press.
Coates, S. (2024). Bone Music: Soviet X-Ray Audio. MIT Press.
Curtis, J. A. E. (2020). New Drama in Russian: Performance, Politics and Protest in Russia, Ukraine and Belarus. Bloomsbury Publishing.
Fedor, J., Kangaspuro, M., Lassila, J., & Zhurzhenko, T. (Eds.). (2017). War and Memory in Russia, Ukraine and Belarus. Springer.
Friedman, J. C. (Ed.). (2013). The Routledge History of Social Protest in Popular Music. Routledge.
Fumagalli, M. (2022). Post-Soviet Koreans. Oxford Research Encyclopedia of Asian History.
Gessen, M. (2018). De toekomst is geschiedenis: De terugkeer van het totalitaire Rusland. De Bezige Bij.
Greene, S. A. (2014). Moscow in Movement: Power and Opposition in Putin’s Russia. Stanford University Press.
Havel, V. (1992). Open Letters: Selected Writings 1965–1990. Vintage Books.
Hoffer, E. (2023). The True Believer: Thoughts on the Nature of Mass Movements. Harper Perennial Modern Classics.
Human Rights Watch. (2021). Die Here or Go to Poland: Belarus and Poland’s Shared Responsibility for Border Abuses, 24 november 2021.
Ilnytzkyj, O. S. (2024). Nikolai Gogol: Ukrainian Writer in the Empire. A Study in Identity. De Gruyter.
Jung-En Woo, M. (2006). Tracing the Steps of Stalin’s Unreliable People: Koryo Saram. The Journal of the International Institute, 14(1).
Kalgin, V. (2017). Zvezda po imeni Viktor Coj. AST.
Kasmach, L. (2023). Belarusian Nation-Building in Times of War and Revolution. CEU Press.
King Jr., M. L. (1963). Strength to Love. Harper & Row.
Klinaŭ, A. (2015). Minsk. Cité de rêve. Signes et Baliss. (Origineel: The Sun City of Dreams, Eurozine, 2006.)
Korosteleva, E., Petrova, I., & Kudlenko, A. (2023). Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy. Taylor & Francis.
Kunreuther, L. (2018). Sounds of democracy: Performance, protest, and political subjectivity. Cultural Anthropology, 33(1), 1–31.
Lee, S. S. (2023). Deterritorialized Nationality: Viktor Tsoi Saves the World. Slavic Review, 82(1), 159–183.
Lokke, M. (2011). Josef Koudelka’s "Invasion Prague ’68”. The New Yorker, 27 oktober 2011.
Mandela, N. (1994). Long Walk to Freedom: The Autobiography of Nelson Mandela. Little, Brown.
McMichael, P. (2005). ”After All, You’re a Rock and Roll Star (At Least, That’s What They Say)": Roksi and the Creation of the Soviet Rock Musician. Slavonic and East European Review, 83(4), 664–684.
McMichael, P. (2015). "A Room-Sized Ocean": Apartments in the Practice and Mythology of Leningrad’s Rock Music. In W. J. Risch (Ed.), Youth and Rock in the Soviet Bloc: Youth Cultures, Music, and the State in Russia and Eastern Europe (pp. 183–209). Lexington Books.
Mort, V. (2008). Factory of Tears (transl. F. Wright & E. Oehlkers Wright). Copper Canyon Press. Nederlandse vertaling door Roel Schuyt van het gedicht ‘Bely naliv’.
Niva, N. (2022). Sound des Aufbruchs. Dekoder, 15 november 2022.
Nikolayenko, O. (2022). ”I am tired of being afraid": Emotions and protest participation in Belarus. International Sociology, 37(1), 78–96.
Nowak, M. (2020). Social Poetics. Coffee House Press.
Rorty, R. (1994). The Unpatriotic Academy. The New York Times, 13 februari 1994.
Sablin, I., & Kuchinsky, A. (2017). Making the Korean nation in the Russian Far East, 1863–1926. Nationalities Papers, 45(5), 798–814.
Schadurski, V. (2024). Die Geschichte eines Namens. Dekoder, 20 februari 2024.
Sharp, G. (2008). From Dictatorship to Democracy: A Conceptual Framework for Liberation. Albert Einstein Institution.
Shevtsova, L. (2015). Forward to the past in Russia. Journal of Democracy, 26(2), 22–36.
Snyder, T. (2003). The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999. Yale University Press.
Soroka, G., & Krawatzek, F. (2021). When the past is not another country: The battlefields of history in Russia. Problems of Post-Communism, 68(5), 353–367.
Stingray, J. (2020). Red Wave: An American in the Soviet Music Underground. Doppelhouse.
Troitsky, A. (1987). Back in the USSR: The True Story of Rock in Russia. Omnibus Press.
Troitsky, A. (2017). Subkultura: Stories of Youth and Resistance in Russia 1815–2017. New Social.
Troitsky, A. (1990). Tusovka: Who’s who in the New Soviet Rock Culture. Omnibus Press.
Troickij, A. (Red.) (1990). Rok-muzyka v SSSR: Opyt populjarnoj enciklopedii. Izdatel’stvo ‘Kniga’.
Vigdorova, F., & Katz, M. R. (2014). The Trial of Joseph Brodsky. New England Review, 34(3–4), 183–207.